Czy jesteś przewlekle zmęczona? 

Wstajesz rano ze skwaszoną miną i myślą, że dałabyś wszystko za dodatkowe 30 minut snu. Ruchy są powolne, a poranna kawa trzyma na nogach zaledwie godzinę na przetrwanie i dotarcie do pracy. Pierwsze godziny w pracy są wytężone e-maile, telefony, klienci i przychodzi bomba! Głowa się kiwa, oczy zamykają, wpada kolejna kawa. Po pracy szybkie zakupy ogarniasz dzieciaki, lekcje, kąpiel, kolacja i nie wiesz, kiedy zasnęłaś na kanapie, chciałaś tylko chwilę poleżeć i odpocząć…

Czym jest zmęczenie i brak energii?

Nic takiego nie zrobiłaś, dzień jak co dzień, nie było treningu, biegania po 10 sklepach, 14 godzin pracy. Było jak zawsze praca i obowiązki domowe, zaliczyłaś 8 h snu, w pracy ziewasz niemiłosiernie i ciężko Ci się skupić, o godz. 19 słaniasz się już na nogach, chętnie przytuliłabyś kocyk i zaliczyła drzemkę. Kolejnego dnia schemat się powtarza, a Ty masz wypisane na twarzy „nie chce mi się”. Nie musi tak być, zawsze powtarzam, że nie ma skutku bez przyczyny i jeśli nie chcesz, żeby tak wyglądało kolejne 20 lat, działaj już dziś!

Odpowiedzmy sobie czy zmęczenie to normalny stan rzeczy w naszym życiu, a może dotyczy tylko tych osób, które mają bardzo dużo aktywności i stresu? Zmęczenie jest jak najbardziej naturalnym stanem i jednocześnie sygnałem z naszego organizmu. Kiedy jesteśmy po znacznym wysiłku fizycznym lub umysłowym, często w niedługim odstępie czasu odczuwamy  obniżoną zdolność do kolejnego wysiłku.

Uczucie zmęczenie i senności to naturalna reakcja naszego organizmu, broni się przed aktywnością, ponieważ potrzebuje regeneracji i uzupełnienia rezerw energetycznych. Bez tego mechanizmu obronnego mogłoby dojść do wyczerpania oraz całkowitej utraty sił. Zatem jeśli szkodliwy, to podstawowa reakcja fizjologiczna na nadmierne obciążenie organizmu. Jeśli zmęczenie pojawia się sporadycznie i jest uzasadnione np. po dużo większej niż zazwyczaj aktywności fizycznej, braku odpowiedniej ilości i jakości snu po niedospanej nocy czy też stresującym dniu w pracy to jest OK.

Jesteś ciągle zmęczona – kiedy należy się martwić?

Jeśli widzisz, że zmęczenie pojawia się coraz częściej bez uzasadnionej przyczyny i nie ustępuje po odpoczynku, warto rozważyć wizytę u lekarza i wykonać badania. Oznaki zmęczenia mogą być objawem choroby m.in. infekcją wirusową. Pacjent może zmagać się z różnymi zaburzeniami i schorzeniami, o których nie wie, dlatego, jeśli czujesz się zmęczona, warto zapisać się na podstawowe badania krwi.

Rozpoznanie przyczyn chronicznego zmęczenia nie zawsze są możliwe na pierwszy rzut w badaniach diagnostycznych podstawowej opieki zdrowotnej, nie lekceważ tego. Lekarz może zlecić dodatkowe badania, aby ustalić inne możliwe przyczyny przewlekłego zmęczenia. Oczywiście jako podstawę należy wykluczyć oczywiste czynniki, które mogą je wywoływać. Mowa tutaj o stylu życia, przyczyny zmęczenia należy szukać w braku snu, który utrudnia codzienne funkcjonowanie i powoduje zaburzenie pamięci i koncentracji. 

Zespół chronicznego zmęczenia to choroba

Chronic fatigue syndrome (CFS) – zespół przewlekłego zmęczenia jest uznawany oficjalnie jako realne schorzenie i został zaklasyfikowany jako choroba przez organizacje zdrowotne. Nie jest to więc zwykłe zmęczenie w ciągu dnia i może być zwiastunem problemów zdrowotnych. Dlatego w przypadku wystąpienia pierwszych objawów nasilonych w czasie i zaburzeniami ze strony układu nerwowego, które mogą z nich wynikać, zalecam zgłaszać się do lekarza.

Etiologia zespołu chronicznego zmęczenia jest nadal przedmiotem badań naukowych i nie jest jeszcze w pełni zrozumiana. Jego diagnoza jest oparta na klinicznych kryteriach, do których należy długotrwale utrzymujące  się i uporczywe zmęczenie oraz inne towarzyszące mu objawy.

Najczęstsze objawy przewlekłego zmęczenia (CFS)

Przyczyny CFS nie są w jednoznaczne, jednak uznaje się je za schorzenie wielosystemowe. Przez co obejmujące ono zarówno objawy fizyczne, jak i psychiczne. Poznaj najczęstsze przyczyny oraz objawy:

• nieustające zmęczenie, senność,
• zaburzenia funkcjonowania układu immunologicznego,
• bóle mięśni i stawów,
• zaburzenia koncentracji i pamięci,
• problemy ze snem,
• stres.

Leczenie zmęczenia opiera się głównie na łagodzeniu objawów. Ponieważ są różne objawy i leczenie nie jest specyficzne jak przy innych chorobach, u osób z zespołem przewlekłego zmęczenia  terapia poznawczo-behawioralna , wydaje się być skutecznym rozwiązaniem. Może ona pomóc w radzeniu sobie z objawami i polepszyć komfort życia w przebiegu choroby.

Nie ma konkretnych leków, aby leczyć chroniczne zmęczenie, może się zdarzyć, że lekarz zaleci współpracę z psychoterapeutą lub psychiatrą i przyjmowanie leków przeciwdepresyjnych, jeśli podłożem jest silny stres. Niestety podobne objawy mogą występować na skutek innego podłoża zmęczenia jak anemia, niedokrwistość, niedoczynność tarczycy, wirusy i zakażenia, różne jednostki chorobowe czy nawet choroby wątroby m.in. zakażenie wirusem HCV. 

Zmęczenie – przyczyny

Jeśli jesteś senna, pojawia się chęć na drzemkę w ciągu dnia, czujesz ogólne osłabienie i brak chęci na jakąkolwiek aktywność powód może być 1, a może ich być kilka. Kiedy się nawarstwiają, trudno poznać, co jest skutkiem a co przyczyną. Jest kilka powodów, które możemy łatwo prześledzić w naszym stylu życia i stanie zdrowia. 

ZABURZONA GOSPODARKA INSULINOWO CUKROWA

Czy Twoja działa prawidłowo? Jeśli odczuwasz senność szczególnie po posiłku, masz nadwagę, w Twojej diecie jest sporo cukru, nie jesteś osobą aktywną fizycznie, są spore szanse, że insulinooporność może być tego przyczyną. Jest wiele czynników, które sprzyjają pojawieniu się insulinooporności i jest to wpływ naszego złego stylu życia oraz odżywiania się. 

Częste i duże skoki cukru powodują równie szybki spadek, co jest zauważalne szczególnie po posiłku. Warto więc przyjrzeć się swojej diecie oraz aktywności fizycznej, ponieważ to my mamy największy wpływ zarówno na powstanie, jak i wycofanie insulinooporności. Bez zmiany naszych nawyków bardzo łatwo o hiperinsulinemię, hipoglikemię a w konsekwencji po wielu latach cukrzycę typu 2. Nieprawidłowo działająca gospodarka insulinowo cukrowa jest bardzo poważnym czynnikiem ryzyka zachorowania na cukrzycę, jak i zaburzeń metabolicznych.

NIEDOCZYNNOŚĆ TARCZYCY

Znasz powiedzenie, że tarczyca jest królową metabolizmu? Jej dysfunkcja wpływa na różne układy w naszym organizmie, m.in. pracę mitochondriów, które są małymi organellami odpowiedzialnymi za wytwarzanie energii. Niskie stężenie hormonów tarczycy FT3 i FT4 jest jedną z częstszych przyczyn zmęczenia. Złą informacją jest fakt, że bardzo łatwo o ich niskie stężenie, jeśli nasz styl życia oraz dieta pozostawia wiele do życzenia.

Do wytworzenia odpowiedniej ilości hormonów potrzeba odpowiednich składników z diety. Jeśli więc Twoja dieta jest ubogo odżywcza, może to w konsekwencji doprowadzić do niskiego stężenia hormonów tarczycy. Silny stres, długotrwały deficyt kaloryczny, stany zapalne czy choroby autoimmunologiczne (Hashimoto)to kolejne cegiełki, które mogą przyczyniać się do powstania niedoczynności tarczycy.

ZABURZENIA JELITOWE

Nasz układ pokarmowy powinien działać bez zarzutu. To znaczy, że często pojawiające się zaparcia, biegunki, odbijania, bóle żołądka, uczucie ciężkości, zgaga, wzdęcia, bóle brzucha i inne dolegliwości będą tworzyły kolejne problemy. Taki stan rzeczy będzie wpływał na osłabione funkcje trawienne, stany zapalne jelit, zaburzenia mikrobiomu. To szybka droga do problemów z wchłanianiem substancji odżywczych i problemami z układem odpornościowym

Tym samym może powodować lub nasilać choroby autoimmunizacyjne. To m.in. w jelitach zachodzi konwersja hormonów tarczycy więc i tu mogą pojawić się problemy. Żadne dolegliwości pojawiające się regularnie nie są normalne, mogą być objawem różnych chorób i dysfunkcji. Przeanalizuj swoją dietę, zrezygnuj z produktów przetworzonych, zacznij pić więcej wody minimum 2l, zadbaj o odpowiednie przerwy między posiłkami oraz higienę jedzenia.

ANEMIA

Anemia często kojarzy nam się z niedożywieniem i na myśl przychodzą osoby szczupłe. Nic bardziej mylnego! Anemia może dotyczyć również osób borykających się z nadwagą lub chorobą otyłości. Przyczyn anemii może być wiele jak np. niedobór kwasu foliowego, witaminy B12 albo żelaza. Jeśli dbasz o swoją dietę, warto obserwować swoje objawy ze strony układu pokarmowego.

Przyczyną braku odpowiedniego stężenia wymienionych składników mogą być problemy z odpowiednim trawieniem lub wchłanianiem składników odżywczych na poziomie jelit. Jeśli masz obfite miesiączki, być może masz niski poziom żelaza. Niski poziom zapasów żelaza (ferrytyny) jest bardzo częstą przyczyną pogorszenia samopoczucia, ciągłego zmęczenia, czy wypadających włosów.

NIEDOTLENIENIE

Praca – dom, pozycja siedząca, brak ruchu… Aktywność fizyczna kojarzona jest z procesem odchudzania i byciem „fit” tymczasem nasz organizm jest ewolucyjnie przystosowany do bycia w ruchu, a jego brak jest dla niego patologią. Nasz siedzący tryb życia to najgorsze co możemy mu zafundować. 

Brak ruchu lub niewystarczająca aktywność fizyczna w perspektywie czasu może prowadzić do problemów zdrowotnych. Jednym z nich może być niedotlenienie, ponieważ przy braku ruchu mamy zmniejszony przepływ krwi. Zarówno ćwiczenia, jak i ogólnie ruch (w tym spacery) wspomaga układ krążenia. Aktywność fizyczna pomaga w utrzymaniu elastyczności naczyń krwionośnych oraz ich rozszerzania i kurczenia się. To sprzyja lepszemu przepływowi krwi, a więc poprawie dostarczania tlenu do tkanek.

Każda komórka w organizmie potrzebuje tlenu do produkcji energii. Jeśli dostępność tlenu jest ograniczona, komórki nie mogą efektywnie wykorzystać substratów energetycznych. Przez co produkcja energii nie jest wystarczająca, a to objawia się uczuciem osłabienia i zmęczenia. Oczywiście przyczyną niedotlenienia nie jest tylko brak ruchu. Są różne choroby serca np. zapalenie mięśnia sercowego i choroby płuc.

Pokonaj przyczyny zmęczenia w kilku krokach

• postaw na nieprzetworzoną żywność,
• ogranicz ilość cukru w swojej diecie,
• ogranicz ilość kawy,
• wspomóż swój układ odpornościowy (witamina D oraz kwasy omega-3),
• zadbaj o higienę jedzenia i układ pokarmowy,
• postaraj się pracować nad redukcją stresu,
• zadbaj o odpowiednią ilość wody w ciągu dnia,
• przygotuj się do snu (niska temperatura, wietrzenie pomieszczenia, brak bodźców na 2 h przed snem),
• wprowadź regularną aktywność fizyczną,
• zrób badania.

Zmęczenie i osłabienie –  diagnostyka

W ustaleniu przyczyny Twoich dolegliwości niezbędne jest zrobienie podstawowych badań. Zaczęłabym obowiązkowo od morfologii z rozmazem, panelu tarczycowego, lipidogramu, poziomu wit. D, B12, kwasu foliowego czy ferrytyny oraz glukozy i insuliny na czczo. Większość z nich to badania refundowane i może Ci je zlecić lekarz pierwszego kontaktu. 

Ustalenie w porę przyczyny oraz odpowiednia interwencja może uchronić Cię przed pogłębieniem problemu i wynikających z niego konsekwencji zdrowotnych. Obserwuj się i nie lekceważ niepokojących objawów. Warto wykonywać badania kontrolne raz na rok.